Wojna polsko-bolszewicka z lat 1919–1921 była konfliktem zbrojnym pomiędzy odrodzoną Rzecząpospolitą Polską a Rosją bolszewicką, dążącą do rozszerzenia rewolucji na obszar Europy. Zwycięstwo Wojska Polskiego w tej wojnie stanowiło pierwsze od schyłku I Rzeczypospolitej wielkie zwycięstwo odniesione samodzielnie nad siłami zbrojnymi potężnego przeciwnika. Rozstrzygnięcie to ocaliło niepodległy byt państwowy oraz stworzyło warunki do prowadzenia suwerennej polityki i dalszego rozwoju państwa.
Zgodnie z ujęciem Karla R. Poppera, analiza wydarzeń historycznych nie służy przewidywaniu przyszłości, lecz pozwala określać granice tego, co możliwe i racjonalne w działaniu zbiorowym. Refleksja nad przeszłymi doświadczeniami wojennymi stanowi tym samym istotny element odpowiedzialnego kształtowania bezpieczeństwa państwa w warunkach wolności, która pozostaje wartością fundamentalną i zarazem wymagającą stałej ochrony.
Kluczowym wydarzeniem wojny była Bitwa Warszawska z 1920 roku, uznawana za jedno z najważniejszych rozstrzygnięć militarnych XX wieku. Jej znaczenie miało charakter nie tylko militarny i państwowy, lecz także cywilizacyjny, co znalazło odzwierciedlenie w ocenach współczesnych jej obserwatorów. Bitwa ta zajmuje trwałe miejsce w historii polskiego oręża oraz w refleksji teoretycznej nad prowadzeniem działań zbrojnych.
Celem konferencji jest stworzenie forum naukowej debaty nad kluczowymi zagadnieniami historii wojskowej wojny polsko-bolszewickiej oraz nad współczesnymi problemami bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej. Organizatorzy zakładają, że konferencja stanie się przestrzenią prezentacji wyników badań, weryfikacji dotychczasowych ustaleń oraz dyskusji nad aktualnością doświadczeń historycznych w dynamicznie zmieniającym się środowisku bezpieczeństwa.
Proponowane bloki tematyczne
I. Bitwa Warszawska (1920)
Problem naukowy: Jakie jest znaczenie Bitwy Warszawskiej w wymiarze operacyjnostrategicznym i państwowym oraz zasadność traktowania jej jako jednego z kluczowych rozstrzygnięć w historii polskiego oręża.
Zakres problemowy: charakter operacyjno-strategiczny bitwy, czynniki jej rozstrzygnięcia, konsekwencje militarne i państwowe oraz miejsce w teorii i historii sztuki wojennej.
II. Bezpieczeństwo Polski w nowo kształtującym się układzie sił
Problem naukowy: W jakim zakresie zmiany w środowisku międzynarodowym determinują szanse, wyzwania i oczekiwania wobec systemu bezpieczeństwa RP?
Zakres problemowy: zmiany w układzie sił, rola Polski w systemie regionalnym i sojuszniczym, wyzwania militarne i niemilitarne oraz oczekiwania wobec Sił Zbrojnych RP i pozamilitarnych elementów systemu bezpieczeństwa.
Zestawienie analizy Bitwy Warszawskiej z refleksją nad współczesnym bezpieczeństwem państwa umożliwia identyfikację trwałych prawidłowości i zmiennych uwarunkowań bezpieczeństwa w perspektywie teorii i historii sztuki wojennej oraz nauk o bezpieczeństwie, czyniąc konferencję istotnym forum interdyscyplinarnej debaty naukowej.
Rada naukowa:
- prof. dr hab. inż. Stanisław Kowalkowski – przewodniczący
- prof. dr hab. Bogusław Pacek
- prof. dr hab. Bogusław Jagusiak
- prof. dr hab. Roman Kochnowski
- prof. dr hab. inż. Marian Kopczewski
- prof. dr hab. Andrzej Polak
- prof. dr hab. Bernard Wiśniewski
- prof. dr hab. Marek Wrzosek
- prof. dr hab. Olga Wasiuta
- prof. dr hab. Sergiusz Wasiuta
- płk dr hab. Zbigniew Leśniewski
- płk dr hab. Artur Michalak
- płk dr hab. Juliusz Tym
- płk dr hab. inż. Krzysztof Wysocki
- płk. rez. dr hab. Jacek Lasota
- dr hab. Remigiusz Kasprzycki
- dr hab. Danuta Kaźmierczak
- dr hab. Milena Palczewska
- dr hab. Agnieszka Szczygielska
- dr hab. Ilona Urych
- ppłk dr Grzegorz Otocki
- Marcin Ołdak – Muzeum Bitwy Warszawskiej
Komitet Organizacyjny
- dr hab. Danuta Kaźmierczak – przewodnicząca
- płk. rez. dr hab. Jacek Lasota – wiceprzewodniczący
- ppłk dr Grzegorz Otocki
- mgr Mikołaj Firlej,
- mgr Patryk Michałkiewicz,
Organizatorzy
- Instytut Historii i Polemologii Akademii Sztuki Wojennej
- Instytut Bezpieczeństwa i Informatyki Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
- Muzeum Wojska Polskiego
- Instytut Bezpieczeństwa i Rozwoju Międzynarodowego
- Instytut im. Wojciecha Korfantego w Katowicach
Termin i miejsce:
6 marca 2026 r., Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.
Szczegółowy program konferencji będzie dostępny już wkrótce. Konferencja odbywa się w formule stacjonarnej.
Termin przekazania rozdziałów do monografii: 30 marca 2026 r.
Planowane jest wydanie monografii pokonferencyjnej.
Rejestracja:
https://forms.gle/u3zupxrixLfhZgWr9
